धरान, माघ १ – धरानमा मगर समुदायको महान चाड सार ल्हेस भव्यरूपमा मनाइएको छ। थारू समुदायसहित अन्य समुदायका सदस्यहरूले समेत सहभागिता जनाएका यस पर्वले धरानको सांस्कृतिक वातावरणलाई उत्साहपूर्ण बनाएको छ।
नेपाल मगर संघ धरान उपमहानगरपालिकाको आयोजनामा सैनिक भवनमा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा नगर अध्यक्ष चित्रराज थापामगरको अध्यक्षतामा कार्यक्रम सञ्चालन भएको थियो। कार्यक्रममा धरान उपमहानगरपालिकाका मेयर हर्क साम्पाङ प्रमुख अतिथि रहेका थिए भने नेपाल आदिवासी जनजाति नगर महासंघ धरानका अध्यक्ष हेमराज जिमी याक्खा र १३ जातीय संस्थाका प्रतिनिधिहरूको उपस्थिति कार्यक्रमलाई अझ प्रभावशाली बनाएको थियो।
सार ल्हेस : मगर समुदायको नयाँ वर्ष
सार ल्हेस भन्ने शब्द मगर भाषाबाट आएको हो। यहाँ ‘सार’को अर्थ नयाँ र ‘ल्हेस’को अर्थ वर्ष वा समयको सुरुआत हुन्छ। यसैकारण, सार ल्हेसलाई मगर समुदायको नयाँ वर्षको रूपमा लिने गरिन्छ। माघको अन्त्यतिर वा फागुनको सुरुवातमा मनाइने यस पर्वमा पुरानो वर्षलाई बिदाइ गरी नयाँ वर्ष स्वागत गर्ने परम्परा छ।
सार ल्हेसको दिन समुदायका मानिसहरूले बिहानैदेखि घर–आँगन सफा गरी कुलदेवता, पितृ र प्रकृतिको पूजा गर्छन्। यस दिन वन–जंगलबाट विभिन्न प्रजातिका कन्दमुल संकलन गरेर खाने प्रचलन रहेको छ। मानव समुदायको जीविकोपार्जनसँग जोडिएको यस परम्पराले आज पनि तरुलजन्य कन्दमुल खाने प्रचलन कायम राखेको छ।
मौलिक पोशाक र सांस्कृतिक कार्यक्रम
यस अवसरमा पुरुष–महिलाहरूले आफ्नो परम्परागत पोशाक लगाएर सामूहिक नृत्य–गीत प्रस्तुत गरेका थिए। मारुनी, कौरा, सालैजो जस्ता मौलिक नृत्यहरूले कार्यक्रमलाई रमाइलो र उल्लासपूर्ण बनाएका थिए। नाचगान, हाँसोखुसी र सामूहिक भोजले गाउँ–समुदायमा सांस्कृतिक रंग भरिदिएको छ।
सार ल्हेसले समुदायमा सामाजिक एकता, सद्भाव र आपसी सम्बन्धलाई मजबुत बनाउने काम गर्छ। आधुनिक जीवनशैली र परिवर्तनको प्रभावका बीच पनि यस पर्वले मगर समुदायलाई आफ्नो भाषा, संस्कृति र पहिचान जोगाउन प्रेरित गर्दै आएको छ।
सांस्कृतिक महत्व
सार ल्हेस केवल पर्व मात्र नभएर, मगर समुदायको इतिहास, जीवनदर्शन र सामाजिक संरचनाको प्रतिविम्ब हो। यस पर्वले नयाँ वर्षसँगै नयाँ सोच, नयाँ ऊर्जा र उज्यालो भविष्यको आशा बोकेर समुदायलाई अघि बढ्न प्रेरणा दिन्छ।
धरानमा मनाइएका यस कार्यक्रमले मगर समुदायका मौलिक संस्कृतिको संरक्षणमा स्थानीय प्रशासन, सांस्कृतिक संघ–संस्थाहरू र समुदायको सक्रिय सहभागिताको उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ