श्रमसंस्कृति पार्टीका तत्कालिन उपाध्यक्ष डा. मित्र परियारले पार्टी त्यागेर नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) प्रवेश गरेपछि देशको वैकल्पिक राजनीतिको बहस फेरि चर्किएको छ। यो कदमले एकातिर श्रमसंस्कृतिको आन्तरिक संरचना र नेतृत्व शैलीबारे प्रश्न उठाएको छ भने अर्कोतिर नेकपाले वैचारिक विविधता थप्दै दलित आन्दोलनसँगको दूरी घटाउने संकेत देखाएको छ।
श्रमसंस्कृति पार्टीको पहिचान हालसम्म व्यक्ति–केन्द्रित नेतृत्व, श्रमदानमार्फत मक्खलिएको लोकप्रियता र पारम्परिक दलप्रति असन्तुष्टि मा आधारित रहँदै आएको छ। तर, संस्थागत प्रक्रियाभन्दा अध्यक्षीय निर्णयको प्रभाव बढी हावी भएको धारणा पनि सार्वजनिक रूपमा देखा पर्न थालेको छ। परियारको प्रस्थान यही संरचनागत अलमलको प्रत्यक्ष उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।
डा. परियारजस्तो शैक्षिक परिचय, सामाजिक क्षेत्रमा पहिचान र वैचारिक स्वर भएका व्यक्तित्वको निर्गमनले पार्टीभित्रको विविधता र सहमतिको अभ्यास चुनौतीमा परेको आकलन गर्न सकिन्छ। प्रारम्भिक चरणमै देखिएको यो समस्या दीर्घकालीन यात्रा, विशेषतः राष्ट्रिय राजनीति प्रवेशको लक्ष्यका लागि, गम्भीर संकेत मानिन्छ।
उता, नेकपाका लागि यो प्रवेश दुई तहमा अवसर बनेको देखिन्छ।
पहिलो, दलित र सीमान्तकृत समुदायका मुद्दालाई संगठित एजेन्डाका रूपमा पुनर्स्थापित गर्ने सम्भावना।
दोस्रो, शहरी बौद्धिक समुदाय र वैकल्पिक राजनीतिक धारमा विश्वस्त हुन नसकेकाहरूमा सन्देश प्रवाह गर्ने प्रयास।
तर, संगठनात्मक संरचनामा वर्षौँदेखि जरा गाडेर बसेको नेकपामा नयाँ व्यक्तित्वको प्रभाव तत्काल ठोस रूपले देखिनु कठिन छ। दलको शक्ति समीकरण, आन्तरिक गुट, र वैचारिक बहसको परम्परा हेर्दा परियारको भूमिका क्रमिक रूपमा मात्र प्रभावशाली बन्न सक्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।
दुवै दलबीचको यो परिवर्तनको घटना यो प्रश्नको केन्द्रमा उभिन्छ–
नेपालको वैकल्पिक राजनीतिको मार्ग कसरी अघि बढ्छ?
व्यक्तित्व–केन्द्रित संरचना टिक्छ कि संस्थागत प्रक्रिया?
असन्तुष्टि र भावनात्मक समर्थनले मात्र पार्टी दीर्घकालीन अस्तित्व टिकाउन सक्छ?
यी प्रश्नहरूको उत्तर तत्काल उपलब्ध छैन। तर, डा. परियारको यात्राले एक पक्षलाई संगठनात्मक जवाफदेहिताको दबाब र अर्को पक्षलाई विविधता आत्मसात गर्ने परीक्षा दुवै सँगसँगै दिएको देखिन्छ।
अन्ततः, यो घटनाक्रमले नेपाली राजनीतिमा एउटा सन्देश कोरेको छ—
राजनीति केवल लोकप्रियताभन्दा संस्थापन, प्रक्रियाभन्दा प्रतिबद्धता, र व्यक्तित्वभन्दा विचारमा टिक्दै जानुपर्ने संघर्षको नाम हो।





